Engelli Kamu Personel Alımı Var mı? Gerçekten İhtiyaç Duyduğumuz Bir Adım Mı?
İzmir’de bir kafenin köşe masasında, telefonumda sosyal medyada dolaşırken karşıma çıkan birkaç haber başlığı dikkatimi çekti: “Engelli Kamu Personel Alımı Başladı” ya da “2025’te Engelli Kadro Sayısı Artacak.” Durum, her zaman olduğu gibi, biraz karmaşık ve çelişkili. Bir tarafta umut verici bir gelişme var gibi görünse de, diğer taraftan bu alımın gerçekten adil ve anlamlı olup olmadığına dair kafamda bir sürü soru işareti oluşuyor. Hadi gelin, bu meseleyi biraz daha derinlemesine inceleyelim.
Engelli Kamu Personel Alımı: Gelişme mi, Yoksa Göz Boyama mı?
Engelli bireylerin kamu sektöründe daha fazla yer alması gerektiği gerçeği, hemen herkesin kabul ettiği bir olgu. Ama işin içine devletin düzenlediği alımlar girdiğinde işler biraz karışabiliyor. Engelli kamu personel alımı, belli bir oranda kadro açmak, engelli bireylerin devlet bürokrasisinde yer edinmesini sağlamak adına çok önemli bir adım olabilir. Ancak işin içinde bürokrasi olunca, bu adımın gerçekten amacına ulaşmadığına dair şüphelerim var.
Öncelikle, engelli kamu personel alımlarının genellikle belirli bir kota ile sınırlı olduğunu gözlemliyoruz. Yani, bu alımlar genellikle devletin gösteriş yapmak için gerçekleştirdiği bir tür “formalite” olarak kalabiliyor. Bu alımların, gerçekten engelli bireylerin uzun vadede ekonomik özgürlüklerine kavuşmasını sağlayacak kadar geniş kapsamlı olup olmadığı tartışmalı. Bir de bu alımların, gerçekten iş gücü piyasasında varlık göstermek isteyen engelli bireyler için anlamlı olup olmadığını sorgulamak gerek. Çünkü, genellikle belirlenen kadro sayısı oldukça sınırlı. Bu da, aslında çok daha fazla engelli birey varken, sadece birkaç kişinin fırsat elde etmesine neden oluyor.
Bir yanda, engelli bireylerin kamu sektöründe çalışması sağlanıyor, diğer yanda ise engelli bireylerin hayata katılımının teşvik edilmesi gerektiği gerçeği göz ardı ediliyor. Kısacası, “yeterince adil bir sistem” mi kuruyoruz, yoksa sadece görsel bir değişiklik mi yapıyoruz?
Engelli Kamu Personel Alımının Zayıf Yönleri
Hadi şimdi bu alım sürecinin zayıf yönlerine biraz daha dikkatli bakalım. Öncelikle, engelli bireylerin kamu sektöründe çalışabilmesi için belirlenen kadro sayısının düşük olması, büyük bir sorun. Bakanlıkların açtığı kadrolar bazen öylesine dar bir çerçevede oluyor ki, gerçekten iş gücü piyasasında varlık gösterebilecek olan engelli bireyler bile bu fırsatları değerlendiremiyor. Örneğin, bir kamu kurumunun sadece “görme engelli” ya da “bedensel engelli” kadrosu açması, aslında çok daha geniş bir engelli kitlesinin dışarda kalmasına neden oluyor.
Bir de bu kadrolara başvuran engelli bireylerin genellikle “belirli” şartlarla karşı karşıya kalması var. Örneğin, engelli kadrolarına başvurabilmek için “engelli raporu” almak gerekiyor ve raporlar, çoğu zaman çok standart bir şekilde veriliyor. Yani, engelli bireyin tam olarak hangi işte daha verimli olabileceği ya da nasıl bir çalışma ortamına ihtiyaç duyduğu gibi detaylar göz ardı edilebiliyor.
Son olarak, engelli bireylerin kamu sektöründe yer almasını sadece bir istihdam politikası olarak görmenin ne kadar eksik bir bakış açısı olduğunu düşünüyorum. Gerçekten de engelli bireylerin, sadece devletin “iyilik” politikasıyla değil, toplumsal yapının her alanında, toplumla eşit şartlarda varlık göstermeleri gerektiği bir gerçek. Yani bu alımlar, engelli bireylerin sadece çalışması için değil, aynı zamanda yaşamın her alanında eşit fırsatlara sahip olmalarını sağlayacak bir yapının parçası olmalı.
Engelli Kamu Personel Alımının Güçlü Yönleri
Peki, bütün bu eleştirilerimle birlikte, engelli kamu personel alımının güçlü yönleri neler? Öncelikle, engelli bireylerin kamu sektöründe daha fazla yer bulması, toplumsal farkındalığı artırıyor. Bu tür alımlar, engelli bireylerin toplumsal hayata katılımını teşvik ediyor ve toplumda daha fazla görünür olmalarını sağlıyor. Bu da, zamanla engelli bireylerin haklarının daha fazla savunulmasına ve toplumsal eşitsizliğin azalmasına olanak tanıyabilir.
Bir diğer güçlü yan ise, bu alımların bazı devlet kurumlarının engelli bireylere yönelik düzenlemeleri ve iyileştirmeleri hızlandırmasına neden olması. Birçok kamu kurumu, engelli bireylerin iş yerinde daha rahat çalışabilmesi için çeşitli düzenlemelere gidiyor. Bu da, engelli bireylerin daha verimli ve daha özgür bir ortamda çalışabilmelerini sağlıyor.
Sonuç: Gerçekten İhtiyacımız Olan Şey Ne?
Engelli kamu personel alımı, devlete bağlı bir işe girmek isteyen engelli bireyler için önemli bir fırsat olabilir. Ama bu fırsat, bence bir başlangıçtan çok daha fazlasını hak ediyor. Kamu sektöründe engelli bireylere yer açmak önemli, ancak bu adımın tek başına yeterli olup olmadığını düşünmek de gerekiyor. Engelli bireylerin sadece belirli kadrolarda değil, her alanda eşit haklara sahip olması gerektiğini düşünüyorum.
Ve belki de asıl soruyu sormamız gereken yer burası: Gerçekten bu alımlar, engelli bireylerin toplumla eşit şartlarda yaşamalarına katkı sağlıyor mu? Yoksa sadece bir istihdam politikası olarak kalıp, toplumun geri kalanının gözünde “engelli bireylere yer açıyoruz” görüntüsü mü yaratılıyor?